Creative fee er ekki þekkt hugtak í íslenskum ljósmyndaheimi enda hann afar vanþróaður eins og íslenskt viðskptaumhverfi og íslenskt viðskiptasiðferði.

Creeative fee í stuttu máli er það hvað þú ætlar að hafa í listrænana hagnað af verki þínu.

Viðskipti með ljósmyndir og hvernig þeim er stillt upp í Bandaríkjunum og víða um heim eru töluvert frábrugðin þeim veruleika sem menn þekkja á Íslandi.

í íslenskum veruleika þá setja menn sér einhverja ákveðna tölu sem tímagjald og vinna út frá því ásamt því að gefa ótakmarkaðan birtingarétt í eitt ár á myndum. Sá sem er leiðandi á markaði stýrir þannig verðmyndun á tímakaupi og urrar ef hann fréttir af einhverjum sem selur tíma sinn á lægra verði. Allir eru því settir undir einn hatt og það er eitt ríkisverð á ljósmyndatímanum.

Þetta fyrirkomulag er vont fyrir samkeppni og enn verra fyrir rekstur ljósmyndarans því þetta varnar honum öllum sveigjanleika í rekstri. Að sama skapi kemur þetta tímaverð niður á neytendanum og fyrirtækjum því hér eru allir settir undir einn kristinn hatt um að allir skuli jafnir og borga jafn mikið.

Væri um að ræða alvöru frjálst viðskiptaumhverfi á Íslandi væri þessu nokkuð mikið öðruvísi farið.

í fyrsta lagi myndi þá sá sem ætlar sér í ljósmyndarekstur, reikna út hvað hann þyrfti í grunnlaun á tímann til að sá rekstur sem hann ætlaði sér gæti gengið upp og hann lifað af því að vera ljósmyndari.

í öðru lagi setti ljósmyndarinn upp lista yfir verð fyrir birtingar miðað við miðla og notkun myndarinnar og gerði sig sjálfan þar með samkeppnishæfari, hjálpaði sjálfum sér með höfundarétt en einnig þá sæi hann til þess að fyrirtæki borguðu misjafnt miðað við notkun mynda og stærð sína.

Þannig myndi litli kaupmaðurinn á horninu í Hornsvík borga minna fyrir mynd notaða í auglýsingu í bæjarblaði en stórfyrirtækið á öllum hinum hornunum í hornsvíkum og fjörðum sem auglýsti í öllum husanlegum prent, sjónvarps og netmiðlum.

Grunn kostnaður við gerð ljósmyndarinnar yrði sá sami fyrir báða aðila enda það þekktur kostnaður en birtingarkostnaður yrði meiri fyrir þann sem er stærri og notaði myndina meira. Sama gilti þá um creative fee.

Þetta þýddi að vísu að íslenskt viðskiptalíf þyrfti að ákveða sig fyrirfram hvað þeir ætla að gera við mynd og hvernig á að nota hana, en slíkt er ekki vanþörf á að gerist þó staðreyndin sé yfirleitt sú að Íslensk fyrirtæki hafa ekki hugmynd um hvað þau eru að fara að gera þegar þau leita til auglýsingastofa og ljósmyndara. Tja annað en það að þau telja sig verða að auglýsa. Það í sjálfu sér er rétt en hugsun á röngum forsendum.

En hvað þá með Creative Fee. Creative fee er þá það sem þú ætlar að fá í listrænan hagnað af vinnu þinni. Creative fee getur þannig verið mismunandi eftir því hversu stórt og viðamikið verkefnið er og eins eftir því hversu mikla sköpun ljósmyndarinn sjálfur þarf að leggja í vinnuna. Mynd af mjólkurglasi á hvítum grunni getur verið með minna creative fee en mynd sem á að vera skemmtileg og spennandi af manneskju að drekka mjólk eða baða sig í mjólk.

Eftir því sem menn svo "stækka" í frægð og frama geta menn þá aukið þetta creative fee og þannig komið sér á þann stall að ekki hver sem er getur verslað við hann. Hann fær þá líka flóknari og erfiðari verkefni en sá sem er elli ódýri og tekur lítið creative fee. Þannig geta menn skipað sér á stall eftir hæfni og hæfileikum en ekki bar verði og undirboðum.

Með þessu fyrirkomulagi er einnig komið í veg fyrir undirboð á markaði því að lágmarks kostnaður við rekstur er nokkuð þekktur. Þó getur mikill munur verið á lágmarks gjaldi ef einn ljósmyndari t.d hefur ekki né rekur myndver og leigir það einvörðungu, móts við þann sem leigir stórt myndver fullbúið öllum tækjum. Sá hinn sami hlýtur þá einnig að reikna tækjanotkun inn í rekstur og verkefnaverð þó í sumum tilfellum eigi hann erfiðara með það en sá sem ekkert á og allt leigir. Með því jafnast svo oft verðið nokkuð mikið.

Af þessu litla dæmi má sjá að það væri mun eðlilegra rekstrarfyrirkomulag og ýtti betur undir frjálsan markað og eðlilega samkeppni að íslenskir ljósmyndarar tækju upp creative fee og að þeirra viðskiptavinir fögnuðu slíku, enda myndi ljósmyndun þegar á heildina er litið verða ódýrari. Eins myndi slíkt auðvelda nýliðun í greininni án þess að grafa undan þeim sem fyrir eru á markaði.

Það er mín skoðun að sá sem í framtíð tekur sér þetta kerfi í notkun muni hagnast meir og lifa lengur og betur en þeir hinir sem ekki snúa sér í átt að þessu kerfi. Eitt ríkisverð fyrir ljósmynd gengur nefnilega ekki upp til lengdar og skaðar bæði ljósmyndara og neytendur.